
> Des nouvelles du monde métis transmises par François d’Adesky. Merci à lui.
>
> Tekst in het Nederlands hieronder > > Chers Vous tous, > > Veuillez trouver ci-dessous la douzième série de nos « Nouvelles diverses » de septembre 2026. > Nous approchons désormais de l’aboutissement de la démarche parlementaire relative aux Métis de Belgique, prévu pour la fin du mois de décembre 2026. Toutefois, la dynamique engagée en janvier 2015 demeure pleinement active et ne faiblit pas. > I. État de la mise en œuvre de la Résolution relative à la ségrégation subie par les métis issus de la colonisation belge en Afrique (DOC 54 2952/007) > Si la plupart des onze demandes de « réparation » contenues dans la Résolution-Métis ont été satisfaites, quelques-unes demeurent encore en suspens ou en voie de règlement. Elles devraient pouvoir être définitivement réglées d’ici à la fin du mois de décembre 2026. Il s’agit des demandes suivantes : > Étude historique sur le rôle des autorités civiles et ecclésiastiques dans la manière dont les métis ont été traités à l’époque coloniale au Congo belge et au Ruanda-Urundi : l’équipe de recherche du projet « Résolution-Métis » se trouve actuellement dans la phase finale de rédaction de l’étude, qui devrait être achevée à la fin du mois de septembre. > Résolution des problèmes liés aux actes de l’état civil : les dernières demandes visant à obtenir des actes de naissance selon la procédure spéciale mise en place par le ministre de la Justice Vincent Van Quickenborne et le Collège des procureurs généraux (CPG) ont été introduites. Elles devraient être réglées au cours du mois d’octobre prochain. Signalons également que cette procédure a permis à trois métis coloniaux d’obtenir un changement de nom de famille afin de pouvoir porter le nom légitime de leur père. > S’agissant du recouvrement ou de la réattribution de la nationalité belge dans le cadre de la législation actuelle, trois demandes toujours en cours continuent à subir d’importants retards administratifs. > Par ailleurs, une proposition de modification de la législation sur la nationalité belge est en cours de finalisation. Elle permettrait, selon certaines modalités, de recouvrer la nationalité belge sans devoir satisfaire aux obligations de résidence ou de titre de séjour en Belgique prévues par la loi actuelle. Cette réforme devrait permettre aux métis coloniaux d’ascendance belge demeurés dans les anciennes colonies belges après les indépendances africaines de recouvrer plus aisément la nationalité de leurs ancêtres belges. > Retrouvailles familiales : le SPF Affaires étrangères, qui coordonne le dossier « Métis de la colonie », facilite désormais l’acheminement, par valise diplomatique, de kits de tests ADN. Ceux-ci sont financés par des associations de métis de Belgique — l’AMB/MVB, Mixed 2020 et Métis du Monde (MdM) — au bénéfice d’associations de métis établies en République démocratique du Congo, au Burundi et au Rwanda, dont certains membres sont à la recherche de leurs origines belges. > Érection d’une stèle ou de toute autre marque mémorielle destinée à perpétuer le souvenir de la ségrégation subie par les métis issus de la colonisation belge en Afrique : le SPF Affaires étrangères a repris contact avec la Ville de Bruxelles afin de mener à bien cette mesure de « réparation » particulièrement importante. Le projet avait connu une interruption, principalement en raison des changements intervenus au sein des équipes chargées de ce dossier à la suite des élections communales et fédérales. > Actualisation des manuels scolaires belges afin d’y intégrer l’histoire de la ségrégation subie par les métis issus de la colonisation belge en Afrique : les deux ministres compétentes pour l’enseignement francophone et néerlandophone, Mesdames Valérie Glatigny et Zuhal Demir, ont déjà été informées par mes soins de la prochaine disponibilité de l’étude historique en cours de finalisation par l’équipe de recherche « Résolution-Métis ». Ce document devrait ensuite leur permettre de définir les modalités pratiques de la révision des manuels scolaires en Belgique, sur la base d’un socle historique commun. Il s’agit également de l’une des principales revendications des Métis de Belgique. > II. Études complémentaires consacrées au dossier « Métis de la colonie » > L’University of St Andrews, en Écosse, l’une des universités les plus prestigieuses du Royaume-Uni aux côtés de Cambridge et d’Oxford, entend approfondir l’étude de ce dossier dans le cadre d’un programme à vocation internationale. Celui-ci portera notamment sur « l’invisibilisation des mères africaines d’enfants métis coloniaux ». > Voici le site internet présentant le lancement de ce nouveau programme : belgiums-stolen-children.wp.st-andrews.ac.uk/ > III. Devoir de mémoire envers nos anciens > Nos remerciements vont tout d’abord aux stagiaires diplomates du SPF Affaires étrangères, qui ont choisi de donner à leur nouvelle promotion, débutant en 2026, le nom d’Augusta Chiwy, infirmière héroïque — mais longtemps oubliée —, métisse belgo-burundaise qui se distingua durant l’enfer de Bastogne. > Un grand merci également à la RTBF, qui a consacré son émission Un jour dans l’histoire du lundi 7 septembre 2026 à Augusta Chiwy. > Enfin, nos remerciements vont, d’une part, au Conseil d’établissement de l’ancien Institut provincial d’enseignement technique et professionnel (IPETP) de Farciennes, dans le Hainaut, qui a proposé de rebaptiser cet établissement Institut provincial Augusta Chiwy (IPAC), et, d’autre part, au Conseil provincial du Hainaut, qui a entériné ce choix à partir de l’année scolaire 2025-2026. > Le rêve de trois Métis de Belgique — Ella Elesse (*), Philippe Boïketé (**) et François d’Adesky — qui assistèrent, en 2015, aux funérailles d’Augusta Chiwy et espéraient la voir un jour pleinement réhabilitée, est enfin devenu réalité ! > Par ailleurs, un petit groupe de Métis de Belgique prépare actuellement un événement majeur pour 2027, qui contribuera, à n’en pas douter, à réhabiliter une autre figure héroïque métisse belgo-congolaise : Johny Vosté. > (*) Une partie du film Sang-mêlé, réalisé par Ella Elesse, est consacrée à l’histoire héroïque d’Augusta Chiwy. > (**) C’est grâce à Philippe Boïketé, alors premier échevin (PS) de Saint-Josse-ten-Noode, que Jacqui Goegebeur et moi-même avons pu cofonder l’AMB/MVB, le samedi 28 août 2015, dans la salle « Péristyle » de l’administration communale. > IV. Africa Legacy > Ce fut une véritable chance de pouvoir assister au vernissage de la splendide exposition Africa Legacy, qui se tient à l’Espace Vanderborght, 50 rue de l’Écuyer à 1000 Bruxelles, jusqu’au dimanche 1er novembre 2026. > Réunissant 250 œuvres classiques et contemporaines — sculptures, masques, objets rituels, peintures, photographies et installations —, il s’agit de la plus importante exposition d’art africain jamais organisée en Belgique en dehors des grandes expositions de l’AfricaMuseum de Tervuren et du Musafrica de Namur. Ces deux institutions ont d’ailleurs prêté plusieurs œuvres remarquables issues de leurs collections. > Cette exposition exceptionnelle propose un parcours inédit consacré à l’influence de l’Afrique dans l’histoire mondiale de l’art. > V. Les Métis de Belgique ont du talent > Plusieurs Métis de Belgique se sont à nouveau illustrés récemment : > Justine Sow, journaliste à RTL et également autrice et dessinatrice de bandes dessinées, vient de recevoir un prix de la SACD-Scam pour sa dernière bande dessinée, Wax Paradoxe. > Marie De Decker, artiste, artisane d’art et photographe, voit l’une de ses sculptures mise à l’honneur dans la remarquable exposition Africa Legacy. > Didier Claes, spécialiste de renommée mondiale de l’art africain et ancien vice-président de la BRAFA, a été nommé commissaire de l’exposition Africa Legacy. Il soutient depuis les premières heures le combat des Métis de Belgique pour la restauration de leur dignité et la reconnaissance de leur histoire. > Jan Gacas, capitaine de vaisseau — grade équivalant à celui de full colonel dans les forces terrestres et aériennes —, vient d’être honoré par la Ville de Nivelles : www.facebook.com/share/1EgQqEDDU3/ > Jan Gacas est le fils de François Gacas, ancien pensionnaire de l’Institut pour enfants métis de Save, au Ruanda. > Jonas d’Adesky, réalisateur et scénariste, a vu son deuxième film, Kwibuka, se souvenir, sélectionné en compétition nationale au Brussels International Film Festival (BRIFF). Le film sortira en salles en France le 4 novembre 2026, puis ultérieurement en Belgique. > Vincent Hitabatuma, fonctionnaire à l’Institut fédéral des droits humains (IFDH), vient d’être nommé au conseil d’administration d’Interra – Cultural Bridges, une association créatrice de liens entre les personnes nouvellement arrivées à Liège et la population locale. > Aisling d’Hooghe, ancienne gardienne de but emblématique des Red Panthers, avec 229 sélections sous le maillot de l’équipe nationale belge de hockey, a été invitée comme experte par RTL afin de commenter le championnat du monde de hockey organisé à Wavre en août dernier, au cours duquel son ancienne équipe a remporté la médaille de bronze. > Delphine Nkansa, juriste et championne de Belgique d’athlétisme sur 100 et 200 mètres, a récemment remporté la médaille de bronze du 100 mètres aux Championnats d’Europe d’athlétisme 2026, à Birmingham. > Le professeur Jacques d’Adesky vient d’être honoré, aux côtés du journaliste Carlos Alberto Medeiros, par le Conseil municipal de Rio de Janeiro, au Brésil. Cette cérémonie a salué la contribution de ces deux grands intellectuels brésiliens à la promotion de l’égalité raciale et à la lutte contre le racisme. Par leurs recherches, leurs productions intellectuelles, leurs activités journalistiques, leurs travaux de traduction et leur engagement public, tous deux ont légué un héritage fondamental au renforcement des droits humains et de la démocratie, ainsi qu’à la valorisation de la population noire. > VI. Triste nouvelle > C’est avec une profonde émotion que nous avons appris la disparition tragique, dimanche dernier, de notre sœur Nancy Dzokoto-Pomenya, fonctionnaire à la Commission européenne à Bruxelles et autrice du livre Elikem l’Afropéenne, publié aux éditions La Bruyère. Ce drame a également entraîné la mort d’une autre personne et laisse dans le deuil et le désarroi ses deux enfants en bas âge. > Nancy s’était très tôt engagée dans les activités culturelles et caritatives de Métis du Monde (MdM). Elle nous avait également encouragés à renforcer les liens qu’elle suscitait ou établissait entre les Métis de Belgique et les associations représentant la « diversité » au sein de notre pays. > Nous l’avons aussi accompagnée au Parlement européen dans le cadre de ses activités liées à « la première Décennie internationale des personnes d’ascendance africaine », organisée de 2015 à 2024 autour des thèmes de la reconnaissance, de la justice et du développement. > Nancy Dzokoto-Pomenya militait par ailleurs avec conviction en faveur d’une représentation accrue de la « diversité » au sein des institutions européennes, afin que celles-ci reflètent davantage la réalité de la population européenne du XXIe siècle. > En concertation avec Antoinette-Uwonkunda Kondylis, présidente de Métis du Monde, qui prendra contact avec la famille et les proches de Nancy, nous déciderons soit d’organiser une délégation venant de Belgique afin d’assister à ses funérailles en France, soit de mettre sur pied une cérémonie d’hommage à Anderlecht, commune où elle résidait lorsqu’elle vivait en Belgique. > Nous vous tiendrons informés de la décision qui sera prise à cet égard. > Bien cordialement, > > François d’Adesky > Vice-président de l’Association Résolution Métis (ARM) > __________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ > > Beste allen, > > Hieronder vindt u de twaalfde reeks van onze “Diverse berichten” van september 2026. > We naderen stilaan de voltooiing van het parlementaire proces met betrekking tot de Metissen van België, die tegen eind december 2026 wordt verwacht. De dynamiek die in januari 2015 op gang werd gebracht, blijft echter onverminderd voortbestaan. > I. Stand van uitvoering van de Resolutie betreffende de segregatie waarvan de metissen uit de Belgische kolonisatie in Afrika het slachtoffer zijn geworden (DOC 54 2952/007) > Hoewel de meeste van de elf in de Metissenresolutie opgenomen verzoeken om “herstel” inmiddels zijn ingewilligd, blijven enkele daarvan nog hangende of in behandeling. Deze zouden tegen eind december 2026 definitief moeten kunnen worden afgehandeld. Het betreft de volgende verzoeken: > Historisch onderzoek naar de rol van de burgerlijke en kerkelijke autoriteiten bij de behandeling van metissen tijdens de koloniale periode in Belgisch-Congo en Ruanda-Urundi: het onderzoeksteam van het project “Resolutie-Metissen” bevindt zich momenteel in de laatste fase van de redactie van de studie, die tegen eind september voltooid zou moeten zijn. > Oplossing van de problemen in verband met akten van de burgerlijke stand: de laatste aanvragen tot het verkrijgen van geboorteakten volgens de bijzondere procedure die werd ingevoerd door minister van Justitie Vincent Van Quickenborne en het College van procureurs-generaal (CPG), zijn ingediend. Zij zouden in de loop van oktober afgehandeld moeten worden. Vermeldenswaard is ook dat deze procedure drie koloniale metissen in staat heeft gesteld hun familienaam te laten wijzigen, zodat zij de rechtmatige naam van hun vader kunnen dragen. > Wat het herkrijgen of opnieuw toekennen van de Belgische nationaliteit binnen het kader van de huidige wetgeving betreft, blijven drie lopende aanvragen aanzienlijke administratieve vertraging oplopen. > Daarnaast wordt momenteel de laatste hand gelegd aan een voorstel tot wijziging van de Belgische nationaliteitswetgeving. Dit voorstel zou het onder bepaalde voorwaarden mogelijk maken de Belgische nationaliteit te herkrijgen zonder te moeten voldoen aan de verplichtingen inzake verblijf of verblijfsrecht in België die door de huidige wet worden opgelegd. Deze hervorming zou koloniale metissen van Belgische afkomst die na de Afrikaanse onafhankelijkheid in de voormalige Belgische kolonies zijn gebleven, in staat moeten stellen gemakkelijker de nationaliteit van hun Belgische voorouders te herkrijgen. > Familiehereniging: de FOD Buitenlandse Zaken, die het dossier “Metissen van de kolonie” coördineert, vergemakkelijkt voortaan de verzending van DNA-testkits via de diplomatieke post. Deze worden gefinancierd door verenigingen van metissen in België — AMB/MVB, Mixed 2020 en Métis du Monde (MdM) — ten behoeve van verenigingen van metissen in de Democratische Republiek Congo, Burundi en Rwanda, waarvan sommige leden op zoek zijn naar hun Belgische afkomst. > Oprichting van een gedenksteen of een ander herdenkingsteken om de herinnering levend te houden aan de segregatie waarvan de metissen uit de Belgische kolonisatie in Afrika het slachtoffer zijn geworden: de FOD Buitenlandse Zaken heeft opnieuw contact opgenomen met de Stad Brussel om deze bijzonder belangrijke herstelmaatregel te verwezenlijken. Het project had vertraging opgelopen, voornamelijk door de personeelswisselingen binnen de teams die na de gemeentelijke en federale verkiezingen met dit dossier werden belast. > Actualisering van de Belgische schoolboeken om daarin de geschiedenis op te nemen van de segregatie waarvan de metissen uit de Belgische kolonisatie in Afrika het slachtoffer zijn geworden: de twee bevoegde ministers van Franstalig en Nederlandstalig onderwijs, mevrouw Valérie Glatigny en mevrouw Zuhal Demir, zijn door mij reeds op de hoogte gebracht van de nakende beschikbaarheid van de historische studie die momenteel door het onderzoeksteam “Resolutie-Metissen” wordt voltooid. Op basis van een gemeenschappelijk historisch referentiekader zou dit document hen vervolgens in staat moeten stellen de praktische modaliteiten voor de herziening van de schoolboeken in België vast te leggen. Dit vormt eveneens een van de voornaamste eisen van de Metissen van België. > II. Aanvullende studies over het dossier “Metissen van de kolonie” > De University of St Andrews in Schotland, naast Cambridge en Oxford een van de meest prestigieuze universiteiten van het Verenigd Koninkrijk, wil dit dossier verder uitdiepen in het kader van een internationaal programma. Daarin zal onder meer aandacht worden besteed aan “het onzichtbaar maken van de Afrikaanse moeders van koloniale metissenkinderen”. > Meer informatie over de lancering van dit nieuwe programma vindt u op de volgende website: belgiums-stolen-children.wp.st-andrews.ac.uk/ > III. Herinneringsplicht jegens onze voorgangers > Onze dank gaat allereerst uit naar de diplomaten-stagiairs van de FOD Buitenlandse Zaken, die ervoor hebben gekozen hun nieuwe lichting, die in 2026 van start gaat, te vernoemen naar Augusta Chiwy. Deze heldhaftige — maar lange tijd vergeten — Belgisch-Burundese verpleegster van gemengde afkomst onderscheidde zich tijdens de hel van Bastenaken. > Ook een welgemeend woord van dank aan de RTBF, die op maandag 7 september 2026 een aflevering van het programma Un jour dans l’histoire aan Augusta Chiwy wijdde. > Ten slotte gaat onze dank enerzijds uit naar de schoolraad van het voormalige Institut provincial d’enseignement technique et professionnel (IPETP) in Farciennes, in Henegouwen, die voorstelde deze onderwijsinstelling te hernoemen tot Institut provincial Augusta Chiwy (IPAC), en anderzijds naar de Provincieraad van Henegouwen, die deze keuze met ingang van het schooljaar 2025-2026 bekrachtigde. > De droom van drie Metissen van België — Ella Elesse (*), Philippe Boïketé (**) en François d’Adesky — die in 2015 de uitvaartplechtigheid van Augusta Chiwy bijwoonden en hoopten dat zij ooit volledig in ere zou worden hersteld, is eindelijk werkelijkheid geworden! > Daarnaast bereidt een kleine groep Metissen van België momenteel een belangrijk evenement voor dat in 2027 zal plaatsvinden en dat ongetwijfeld zal bijdragen tot het eerherstel van een andere heldhaftige Belgisch-Congolese figuur van gemengde afkomst: Johny Vosté. > (*) Een deel van de film Sang-mêlé, geregisseerd door Ella Elesse, is gewijd aan het heldhaftige levensverhaal van Augusta Chiwy. > (**) Dankzij Philippe Boïketé, destijds eerste schepen (PS) van Sint-Joost-ten-Node, konden Jacqui Goegebeur en ikzelf op zaterdag 28 augustus 2015 de AMB/MVB mede oprichten in de “Péristylezaal” van het gemeentebestuur. > IV. Africa Legacy > Het was een ware buitenkans om de opening te mogen bijwonen van de schitterende tentoonstelling Africa Legacy, die tot en met zondag 1 november 2026 plaatsvindt in Vanderborght, Schildknaapstraat 50, 1000 Brussel. > Met 250 klassieke en hedendaagse kunstwerken — beeldhouwwerken, maskers, rituele voorwerpen, schilderijen, foto’s en installaties — is dit de grootste tentoonstelling van Afrikaanse kunst die ooit in België werd georganiseerd, afgezien van de grote tentoonstellingen van het AfricaMuseum in Tervuren en MusAfrica in Namen. Beide instellingen hebben overigens verscheidene opmerkelijke werken uit hun collecties voor deze tentoonstelling in bruikleen gegeven. > Deze uitzonderlijke tentoonstelling biedt een nooit eerder vertoond parcours dat gewijd is aan de invloed van Afrika op de wereldwijde kunstgeschiedenis. > V. De Metissen van België hebben talent > Verscheidene Metissen van België hebben zich onlangs opnieuw onderscheiden: > Justine Sow, journaliste bij RTL en tevens stripauteur en -tekenares, heeft voor haar nieuwste stripverhaal, Wax Paradoxe, een prijs van de SACD-Scam ontvangen. > Marie De Decker, kunstenares, kunstambachtsvrouw en fotografe, ziet een van haar beeldhouwwerken in de opmerkelijke tentoonstelling Africa Legacy in de schijnwerpers staan. > Didier Claes, een wereldwijd gerenommeerd deskundige op het gebied van Afrikaanse kunst en voormalig vicevoorzitter van BRAFA, werd aangesteld als curator van de tentoonstelling Africa Legacy. Vanaf het eerste uur steunt hij de strijd van de Metissen van België voor het herstel van hun waardigheid en de erkenning van hun geschiedenis. > Jan Gacas, kapitein-ter-zee — een rang die overeenkomt met die van kolonel bij de land- en luchtmacht —, werd onlangs door de Stad Nijvel gehuldigd: : www.facebook.com/share/1EgQqEDDU3/ > Jan Gacas is de zoon van François Gacas, een voormalige kostganger van het Instituut voor metissenkinderen in Save, in Ruanda. > Jonas d’Adesky, regisseur en scenarioschrijver, zag zijn tweede film, Kwibuka, se souvenir, geselecteerd worden voor de nationale competitie van het Brussels International Film Festival (BRIFF). De film zal op 4 november 2026 in de Franse bioscopen verschijnen en op een later tijdstip ook in België. > Vincent Hitabatuma, medewerker van het Federaal Instituut voor de Rechten van de Mens (FIRM), werd onlangs benoemd tot lid van de raad van bestuur van Interra – Cultural Bridges, een vereniging die banden tot stand brengt tussen nieuwkomers in Luik en de lokale bevolking. > Aisling d’Hooghe, voormalig sterkeepster van de Red Panthers, met 229 wedstrijden voor de Belgische nationale hockeyploeg op haar naam, werd door RTL als deskundige uitgenodigd om commentaar te geven bij het wereldkampioenschap hockey dat afgelopen augustus in Waver werd gehouden en waarop haar voormalige ploeg de bronzen medaille behaalde. > Delphine Nkansa, juriste en Belgisch kampioene atletiek op de 100 en 200 meter, behaalde onlangs de bronzen medaille op de 100 meter tijdens de Europese kampioenschappen atletiek 2026 in Birmingham. > Professor Jacques d’Adesky werd onlangs, samen met journalist Carlos Alberto Medeiros, gehuldigd door de gemeenteraad van Rio de Janeiro in Brazilië. Tijdens deze plechtigheid werd hulde gebracht aan de bijdrage van deze twee vooraanstaande Braziliaanse intellectuelen aan de bevordering van rassengelijkheid en de strijd tegen racisme. Door hun onderzoek, intellectuele publicaties, journalistieke activiteiten, vertaalwerk en maatschappelijk engagement hebben beiden een fundamentele nalatenschap tot stand gebracht voor de versterking van de mensenrechten en de democratie, evenals voor de maatschappelijke erkenning van de zwarte bevolking. > VI. Droevig nieuws > Met diepe ontroering hebben wij vernomen dat onze zuster Nancy Dzokoto-Pomenya, ambtenaar bij de Europese Commissie in Brussel en auteur van het bij uitgeverij La Bruyère verschenen boek Elikem l’Afropéenne, afgelopen zondag tragisch om het leven is gekomen. Bij dit drama kwam ook een andere persoon om het leven. Haar twee jonge kinderen blijven in diepe rouw en ontreddering achter. > Nancy zette zich al vroeg in voor de culturele en liefdadigheidsactiviteiten van Métis du Monde (MdM). Zij moedigde ons er ook toe aan de banden te versterken die zij tot stand bracht tussen de Metissen van België en de verenigingen die de “diversiteit” in ons land vertegenwoordigen. > Wij vergezelden haar eveneens naar het Europees Parlement in het kader van haar activiteiten rond het “eerste Internationale Decennium voor Mensen van Afrikaanse Afkomst”, dat van 2015 tot 2024 werd georganiseerd rond de thema’s erkenning, rechtvaardigheid en ontwikkeling. > Nancy Dzokoto-Pomenya zette zich bovendien met grote overtuiging in voor een ruimere vertegenwoordiging van de “diversiteit” binnen de Europese instellingen, zodat deze de werkelijkheid van de Europese bevolking in de eenentwintigste eeuw beter zouden weerspiegelen. > In overleg met Antoinette-Uwonkunda Kondylis, voorzitster van Métis du Monde, die contact zal opnemen met Nancy’s familie en naasten, zullen wij beslissen om hetzij een delegatie uit België af te vaardigen om haar uitvaartplechtigheid in Frankrijk bij te wonen, hetzij een herdenkingsplechtigheid te organiseren in Anderlecht, de gemeente waar zij woonde toen zij in België verbleef. > Wij zullen u op de hoogte houden van de beslissing die hierover wordt genomen. > Met vriendelijke groeten, > > François d’Adesky > Vicevoorzitter van de Association Résolution Métis (ARM) > 
>
> Tekst in het Nederlands hieronder > > Chers Vous tous, > > Veuillez trouver ci-dessous la douzième série de nos « Nouvelles diverses » de septembre 2026. > Nous approchons désormais de l’aboutissement de la démarche parlementaire relative aux Métis de Belgique, prévu pour la fin du mois de décembre 2026. Toutefois, la dynamique engagée en janvier 2015 demeure pleinement active et ne faiblit pas. > I. État de la mise en œuvre de la Résolution relative à la ségrégation subie par les métis issus de la colonisation belge en Afrique (DOC 54 2952/007) > Si la plupart des onze demandes de « réparation » contenues dans la Résolution-Métis ont été satisfaites, quelques-unes demeurent encore en suspens ou en voie de règlement. Elles devraient pouvoir être définitivement réglées d’ici à la fin du mois de décembre 2026. Il s’agit des demandes suivantes : > Étude historique sur le rôle des autorités civiles et ecclésiastiques dans la manière dont les métis ont été traités à l’époque coloniale au Congo belge et au Ruanda-Urundi : l’équipe de recherche du projet « Résolution-Métis » se trouve actuellement dans la phase finale de rédaction de l’étude, qui devrait être achevée à la fin du mois de septembre. > Résolution des problèmes liés aux actes de l’état civil : les dernières demandes visant à obtenir des actes de naissance selon la procédure spéciale mise en place par le ministre de la Justice Vincent Van Quickenborne et le Collège des procureurs généraux (CPG) ont été introduites. Elles devraient être réglées au cours du mois d’octobre prochain. Signalons également que cette procédure a permis à trois métis coloniaux d’obtenir un changement de nom de famille afin de pouvoir porter le nom légitime de leur père. > S’agissant du recouvrement ou de la réattribution de la nationalité belge dans le cadre de la législation actuelle, trois demandes toujours en cours continuent à subir d’importants retards administratifs. > Par ailleurs, une proposition de modification de la législation sur la nationalité belge est en cours de finalisation. Elle permettrait, selon certaines modalités, de recouvrer la nationalité belge sans devoir satisfaire aux obligations de résidence ou de titre de séjour en Belgique prévues par la loi actuelle. Cette réforme devrait permettre aux métis coloniaux d’ascendance belge demeurés dans les anciennes colonies belges après les indépendances africaines de recouvrer plus aisément la nationalité de leurs ancêtres belges. > Retrouvailles familiales : le SPF Affaires étrangères, qui coordonne le dossier « Métis de la colonie », facilite désormais l’acheminement, par valise diplomatique, de kits de tests ADN. Ceux-ci sont financés par des associations de métis de Belgique — l’AMB/MVB, Mixed 2020 et Métis du Monde (MdM) — au bénéfice d’associations de métis établies en République démocratique du Congo, au Burundi et au Rwanda, dont certains membres sont à la recherche de leurs origines belges. > Érection d’une stèle ou de toute autre marque mémorielle destinée à perpétuer le souvenir de la ségrégation subie par les métis issus de la colonisation belge en Afrique : le SPF Affaires étrangères a repris contact avec la Ville de Bruxelles afin de mener à bien cette mesure de « réparation » particulièrement importante. Le projet avait connu une interruption, principalement en raison des changements intervenus au sein des équipes chargées de ce dossier à la suite des élections communales et fédérales. > Actualisation des manuels scolaires belges afin d’y intégrer l’histoire de la ségrégation subie par les métis issus de la colonisation belge en Afrique : les deux ministres compétentes pour l’enseignement francophone et néerlandophone, Mesdames Valérie Glatigny et Zuhal Demir, ont déjà été informées par mes soins de la prochaine disponibilité de l’étude historique en cours de finalisation par l’équipe de recherche « Résolution-Métis ». Ce document devrait ensuite leur permettre de définir les modalités pratiques de la révision des manuels scolaires en Belgique, sur la base d’un socle historique commun. Il s’agit également de l’une des principales revendications des Métis de Belgique. > II. Études complémentaires consacrées au dossier « Métis de la colonie » > L’University of St Andrews, en Écosse, l’une des universités les plus prestigieuses du Royaume-Uni aux côtés de Cambridge et d’Oxford, entend approfondir l’étude de ce dossier dans le cadre d’un programme à vocation internationale. Celui-ci portera notamment sur « l’invisibilisation des mères africaines d’enfants métis coloniaux ». > Voici le site internet présentant le lancement de ce nouveau programme : belgiums-stolen-children.wp.st-andrews.ac.uk/ > III. Devoir de mémoire envers nos anciens > Nos remerciements vont tout d’abord aux stagiaires diplomates du SPF Affaires étrangères, qui ont choisi de donner à leur nouvelle promotion, débutant en 2026, le nom d’Augusta Chiwy, infirmière héroïque — mais longtemps oubliée —, métisse belgo-burundaise qui se distingua durant l’enfer de Bastogne. > Un grand merci également à la RTBF, qui a consacré son émission Un jour dans l’histoire du lundi 7 septembre 2026 à Augusta Chiwy. > Enfin, nos remerciements vont, d’une part, au Conseil d’établissement de l’ancien Institut provincial d’enseignement technique et professionnel (IPETP) de Farciennes, dans le Hainaut, qui a proposé de rebaptiser cet établissement Institut provincial Augusta Chiwy (IPAC), et, d’autre part, au Conseil provincial du Hainaut, qui a entériné ce choix à partir de l’année scolaire 2025-2026. > Le rêve de trois Métis de Belgique — Ella Elesse (*), Philippe Boïketé (**) et François d’Adesky — qui assistèrent, en 2015, aux funérailles d’Augusta Chiwy et espéraient la voir un jour pleinement réhabilitée, est enfin devenu réalité ! > Par ailleurs, un petit groupe de Métis de Belgique prépare actuellement un événement majeur pour 2027, qui contribuera, à n’en pas douter, à réhabiliter une autre figure héroïque métisse belgo-congolaise : Johny Vosté. > (*) Une partie du film Sang-mêlé, réalisé par Ella Elesse, est consacrée à l’histoire héroïque d’Augusta Chiwy. > (**) C’est grâce à Philippe Boïketé, alors premier échevin (PS) de Saint-Josse-ten-Noode, que Jacqui Goegebeur et moi-même avons pu cofonder l’AMB/MVB, le samedi 28 août 2015, dans la salle « Péristyle » de l’administration communale. > IV. Africa Legacy > Ce fut une véritable chance de pouvoir assister au vernissage de la splendide exposition Africa Legacy, qui se tient à l’Espace Vanderborght, 50 rue de l’Écuyer à 1000 Bruxelles, jusqu’au dimanche 1er novembre 2026. > Réunissant 250 œuvres classiques et contemporaines — sculptures, masques, objets rituels, peintures, photographies et installations —, il s’agit de la plus importante exposition d’art africain jamais organisée en Belgique en dehors des grandes expositions de l’AfricaMuseum de Tervuren et du Musafrica de Namur. Ces deux institutions ont d’ailleurs prêté plusieurs œuvres remarquables issues de leurs collections. > Cette exposition exceptionnelle propose un parcours inédit consacré à l’influence de l’Afrique dans l’histoire mondiale de l’art. > V. Les Métis de Belgique ont du talent > Plusieurs Métis de Belgique se sont à nouveau illustrés récemment : > Justine Sow, journaliste à RTL et également autrice et dessinatrice de bandes dessinées, vient de recevoir un prix de la SACD-Scam pour sa dernière bande dessinée, Wax Paradoxe. > Marie De Decker, artiste, artisane d’art et photographe, voit l’une de ses sculptures mise à l’honneur dans la remarquable exposition Africa Legacy. > Didier Claes, spécialiste de renommée mondiale de l’art africain et ancien vice-président de la BRAFA, a été nommé commissaire de l’exposition Africa Legacy. Il soutient depuis les premières heures le combat des Métis de Belgique pour la restauration de leur dignité et la reconnaissance de leur histoire. > Jan Gacas, capitaine de vaisseau — grade équivalant à celui de full colonel dans les forces terrestres et aériennes —, vient d’être honoré par la Ville de Nivelles : www.facebook.com/share/1EgQqEDDU3/ > Jan Gacas est le fils de François Gacas, ancien pensionnaire de l’Institut pour enfants métis de Save, au Ruanda. > Jonas d’Adesky, réalisateur et scénariste, a vu son deuxième film, Kwibuka, se souvenir, sélectionné en compétition nationale au Brussels International Film Festival (BRIFF). Le film sortira en salles en France le 4 novembre 2026, puis ultérieurement en Belgique. > Vincent Hitabatuma, fonctionnaire à l’Institut fédéral des droits humains (IFDH), vient d’être nommé au conseil d’administration d’Interra – Cultural Bridges, une association créatrice de liens entre les personnes nouvellement arrivées à Liège et la population locale. > Aisling d’Hooghe, ancienne gardienne de but emblématique des Red Panthers, avec 229 sélections sous le maillot de l’équipe nationale belge de hockey, a été invitée comme experte par RTL afin de commenter le championnat du monde de hockey organisé à Wavre en août dernier, au cours duquel son ancienne équipe a remporté la médaille de bronze. > Delphine Nkansa, juriste et championne de Belgique d’athlétisme sur 100 et 200 mètres, a récemment remporté la médaille de bronze du 100 mètres aux Championnats d’Europe d’athlétisme 2026, à Birmingham. > Le professeur Jacques d’Adesky vient d’être honoré, aux côtés du journaliste Carlos Alberto Medeiros, par le Conseil municipal de Rio de Janeiro, au Brésil. Cette cérémonie a salué la contribution de ces deux grands intellectuels brésiliens à la promotion de l’égalité raciale et à la lutte contre le racisme. Par leurs recherches, leurs productions intellectuelles, leurs activités journalistiques, leurs travaux de traduction et leur engagement public, tous deux ont légué un héritage fondamental au renforcement des droits humains et de la démocratie, ainsi qu’à la valorisation de la population noire. > VI. Triste nouvelle > C’est avec une profonde émotion que nous avons appris la disparition tragique, dimanche dernier, de notre sœur Nancy Dzokoto-Pomenya, fonctionnaire à la Commission européenne à Bruxelles et autrice du livre Elikem l’Afropéenne, publié aux éditions La Bruyère. Ce drame a également entraîné la mort d’une autre personne et laisse dans le deuil et le désarroi ses deux enfants en bas âge. > Nancy s’était très tôt engagée dans les activités culturelles et caritatives de Métis du Monde (MdM). Elle nous avait également encouragés à renforcer les liens qu’elle suscitait ou établissait entre les Métis de Belgique et les associations représentant la « diversité » au sein de notre pays. > Nous l’avons aussi accompagnée au Parlement européen dans le cadre de ses activités liées à « la première Décennie internationale des personnes d’ascendance africaine », organisée de 2015 à 2024 autour des thèmes de la reconnaissance, de la justice et du développement. > Nancy Dzokoto-Pomenya militait par ailleurs avec conviction en faveur d’une représentation accrue de la « diversité » au sein des institutions européennes, afin que celles-ci reflètent davantage la réalité de la population européenne du XXIe siècle. > En concertation avec Antoinette-Uwonkunda Kondylis, présidente de Métis du Monde, qui prendra contact avec la famille et les proches de Nancy, nous déciderons soit d’organiser une délégation venant de Belgique afin d’assister à ses funérailles en France, soit de mettre sur pied une cérémonie d’hommage à Anderlecht, commune où elle résidait lorsqu’elle vivait en Belgique. > Nous vous tiendrons informés de la décision qui sera prise à cet égard. > Bien cordialement, > > François d’Adesky > Vice-président de l’Association Résolution Métis (ARM) > __________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ > > Beste allen, > > Hieronder vindt u de twaalfde reeks van onze “Diverse berichten” van september 2026. > We naderen stilaan de voltooiing van het parlementaire proces met betrekking tot de Metissen van België, die tegen eind december 2026 wordt verwacht. De dynamiek die in januari 2015 op gang werd gebracht, blijft echter onverminderd voortbestaan. > I. Stand van uitvoering van de Resolutie betreffende de segregatie waarvan de metissen uit de Belgische kolonisatie in Afrika het slachtoffer zijn geworden (DOC 54 2952/007) > Hoewel de meeste van de elf in de Metissenresolutie opgenomen verzoeken om “herstel” inmiddels zijn ingewilligd, blijven enkele daarvan nog hangende of in behandeling. Deze zouden tegen eind december 2026 definitief moeten kunnen worden afgehandeld. Het betreft de volgende verzoeken: > Historisch onderzoek naar de rol van de burgerlijke en kerkelijke autoriteiten bij de behandeling van metissen tijdens de koloniale periode in Belgisch-Congo en Ruanda-Urundi: het onderzoeksteam van het project “Resolutie-Metissen” bevindt zich momenteel in de laatste fase van de redactie van de studie, die tegen eind september voltooid zou moeten zijn. > Oplossing van de problemen in verband met akten van de burgerlijke stand: de laatste aanvragen tot het verkrijgen van geboorteakten volgens de bijzondere procedure die werd ingevoerd door minister van Justitie Vincent Van Quickenborne en het College van procureurs-generaal (CPG), zijn ingediend. Zij zouden in de loop van oktober afgehandeld moeten worden. Vermeldenswaard is ook dat deze procedure drie koloniale metissen in staat heeft gesteld hun familienaam te laten wijzigen, zodat zij de rechtmatige naam van hun vader kunnen dragen. > Wat het herkrijgen of opnieuw toekennen van de Belgische nationaliteit binnen het kader van de huidige wetgeving betreft, blijven drie lopende aanvragen aanzienlijke administratieve vertraging oplopen. > Daarnaast wordt momenteel de laatste hand gelegd aan een voorstel tot wijziging van de Belgische nationaliteitswetgeving. Dit voorstel zou het onder bepaalde voorwaarden mogelijk maken de Belgische nationaliteit te herkrijgen zonder te moeten voldoen aan de verplichtingen inzake verblijf of verblijfsrecht in België die door de huidige wet worden opgelegd. Deze hervorming zou koloniale metissen van Belgische afkomst die na de Afrikaanse onafhankelijkheid in de voormalige Belgische kolonies zijn gebleven, in staat moeten stellen gemakkelijker de nationaliteit van hun Belgische voorouders te herkrijgen. > Familiehereniging: de FOD Buitenlandse Zaken, die het dossier “Metissen van de kolonie” coördineert, vergemakkelijkt voortaan de verzending van DNA-testkits via de diplomatieke post. Deze worden gefinancierd door verenigingen van metissen in België — AMB/MVB, Mixed 2020 en Métis du Monde (MdM) — ten behoeve van verenigingen van metissen in de Democratische Republiek Congo, Burundi en Rwanda, waarvan sommige leden op zoek zijn naar hun Belgische afkomst. > Oprichting van een gedenksteen of een ander herdenkingsteken om de herinnering levend te houden aan de segregatie waarvan de metissen uit de Belgische kolonisatie in Afrika het slachtoffer zijn geworden: de FOD Buitenlandse Zaken heeft opnieuw contact opgenomen met de Stad Brussel om deze bijzonder belangrijke herstelmaatregel te verwezenlijken. Het project had vertraging opgelopen, voornamelijk door de personeelswisselingen binnen de teams die na de gemeentelijke en federale verkiezingen met dit dossier werden belast. > Actualisering van de Belgische schoolboeken om daarin de geschiedenis op te nemen van de segregatie waarvan de metissen uit de Belgische kolonisatie in Afrika het slachtoffer zijn geworden: de twee bevoegde ministers van Franstalig en Nederlandstalig onderwijs, mevrouw Valérie Glatigny en mevrouw Zuhal Demir, zijn door mij reeds op de hoogte gebracht van de nakende beschikbaarheid van de historische studie die momenteel door het onderzoeksteam “Resolutie-Metissen” wordt voltooid. Op basis van een gemeenschappelijk historisch referentiekader zou dit document hen vervolgens in staat moeten stellen de praktische modaliteiten voor de herziening van de schoolboeken in België vast te leggen. Dit vormt eveneens een van de voornaamste eisen van de Metissen van België. > II. Aanvullende studies over het dossier “Metissen van de kolonie” > De University of St Andrews in Schotland, naast Cambridge en Oxford een van de meest prestigieuze universiteiten van het Verenigd Koninkrijk, wil dit dossier verder uitdiepen in het kader van een internationaal programma. Daarin zal onder meer aandacht worden besteed aan “het onzichtbaar maken van de Afrikaanse moeders van koloniale metissenkinderen”. > Meer informatie over de lancering van dit nieuwe programma vindt u op de volgende website: belgiums-stolen-children.wp.st-andrews.ac.uk/ > III. Herinneringsplicht jegens onze voorgangers > Onze dank gaat allereerst uit naar de diplomaten-stagiairs van de FOD Buitenlandse Zaken, die ervoor hebben gekozen hun nieuwe lichting, die in 2026 van start gaat, te vernoemen naar Augusta Chiwy. Deze heldhaftige — maar lange tijd vergeten — Belgisch-Burundese verpleegster van gemengde afkomst onderscheidde zich tijdens de hel van Bastenaken. > Ook een welgemeend woord van dank aan de RTBF, die op maandag 7 september 2026 een aflevering van het programma Un jour dans l’histoire aan Augusta Chiwy wijdde. > Ten slotte gaat onze dank enerzijds uit naar de schoolraad van het voormalige Institut provincial d’enseignement technique et professionnel (IPETP) in Farciennes, in Henegouwen, die voorstelde deze onderwijsinstelling te hernoemen tot Institut provincial Augusta Chiwy (IPAC), en anderzijds naar de Provincieraad van Henegouwen, die deze keuze met ingang van het schooljaar 2025-2026 bekrachtigde. > De droom van drie Metissen van België — Ella Elesse (*), Philippe Boïketé (**) en François d’Adesky — die in 2015 de uitvaartplechtigheid van Augusta Chiwy bijwoonden en hoopten dat zij ooit volledig in ere zou worden hersteld, is eindelijk werkelijkheid geworden! > Daarnaast bereidt een kleine groep Metissen van België momenteel een belangrijk evenement voor dat in 2027 zal plaatsvinden en dat ongetwijfeld zal bijdragen tot het eerherstel van een andere heldhaftige Belgisch-Congolese figuur van gemengde afkomst: Johny Vosté. > (*) Een deel van de film Sang-mêlé, geregisseerd door Ella Elesse, is gewijd aan het heldhaftige levensverhaal van Augusta Chiwy. > (**) Dankzij Philippe Boïketé, destijds eerste schepen (PS) van Sint-Joost-ten-Node, konden Jacqui Goegebeur en ikzelf op zaterdag 28 augustus 2015 de AMB/MVB mede oprichten in de “Péristylezaal” van het gemeentebestuur. > IV. Africa Legacy > Het was een ware buitenkans om de opening te mogen bijwonen van de schitterende tentoonstelling Africa Legacy, die tot en met zondag 1 november 2026 plaatsvindt in Vanderborght, Schildknaapstraat 50, 1000 Brussel. > Met 250 klassieke en hedendaagse kunstwerken — beeldhouwwerken, maskers, rituele voorwerpen, schilderijen, foto’s en installaties — is dit de grootste tentoonstelling van Afrikaanse kunst die ooit in België werd georganiseerd, afgezien van de grote tentoonstellingen van het AfricaMuseum in Tervuren en MusAfrica in Namen. Beide instellingen hebben overigens verscheidene opmerkelijke werken uit hun collecties voor deze tentoonstelling in bruikleen gegeven. > Deze uitzonderlijke tentoonstelling biedt een nooit eerder vertoond parcours dat gewijd is aan de invloed van Afrika op de wereldwijde kunstgeschiedenis. > V. De Metissen van België hebben talent > Verscheidene Metissen van België hebben zich onlangs opnieuw onderscheiden: > Justine Sow, journaliste bij RTL en tevens stripauteur en -tekenares, heeft voor haar nieuwste stripverhaal, Wax Paradoxe, een prijs van de SACD-Scam ontvangen. > Marie De Decker, kunstenares, kunstambachtsvrouw en fotografe, ziet een van haar beeldhouwwerken in de opmerkelijke tentoonstelling Africa Legacy in de schijnwerpers staan. > Didier Claes, een wereldwijd gerenommeerd deskundige op het gebied van Afrikaanse kunst en voormalig vicevoorzitter van BRAFA, werd aangesteld als curator van de tentoonstelling Africa Legacy. Vanaf het eerste uur steunt hij de strijd van de Metissen van België voor het herstel van hun waardigheid en de erkenning van hun geschiedenis. > Jan Gacas, kapitein-ter-zee — een rang die overeenkomt met die van kolonel bij de land- en luchtmacht —, werd onlangs door de Stad Nijvel gehuldigd: : www.facebook.com/share/1EgQqEDDU3/ > Jan Gacas is de zoon van François Gacas, een voormalige kostganger van het Instituut voor metissenkinderen in Save, in Ruanda. > Jonas d’Adesky, regisseur en scenarioschrijver, zag zijn tweede film, Kwibuka, se souvenir, geselecteerd worden voor de nationale competitie van het Brussels International Film Festival (BRIFF). De film zal op 4 november 2026 in de Franse bioscopen verschijnen en op een later tijdstip ook in België. > Vincent Hitabatuma, medewerker van het Federaal Instituut voor de Rechten van de Mens (FIRM), werd onlangs benoemd tot lid van de raad van bestuur van Interra – Cultural Bridges, een vereniging die banden tot stand brengt tussen nieuwkomers in Luik en de lokale bevolking. > Aisling d’Hooghe, voormalig sterkeepster van de Red Panthers, met 229 wedstrijden voor de Belgische nationale hockeyploeg op haar naam, werd door RTL als deskundige uitgenodigd om commentaar te geven bij het wereldkampioenschap hockey dat afgelopen augustus in Waver werd gehouden en waarop haar voormalige ploeg de bronzen medaille behaalde. > Delphine Nkansa, juriste en Belgisch kampioene atletiek op de 100 en 200 meter, behaalde onlangs de bronzen medaille op de 100 meter tijdens de Europese kampioenschappen atletiek 2026 in Birmingham. > Professor Jacques d’Adesky werd onlangs, samen met journalist Carlos Alberto Medeiros, gehuldigd door de gemeenteraad van Rio de Janeiro in Brazilië. Tijdens deze plechtigheid werd hulde gebracht aan de bijdrage van deze twee vooraanstaande Braziliaanse intellectuelen aan de bevordering van rassengelijkheid en de strijd tegen racisme. Door hun onderzoek, intellectuele publicaties, journalistieke activiteiten, vertaalwerk en maatschappelijk engagement hebben beiden een fundamentele nalatenschap tot stand gebracht voor de versterking van de mensenrechten en de democratie, evenals voor de maatschappelijke erkenning van de zwarte bevolking. > VI. Droevig nieuws > Met diepe ontroering hebben wij vernomen dat onze zuster Nancy Dzokoto-Pomenya, ambtenaar bij de Europese Commissie in Brussel en auteur van het bij uitgeverij La Bruyère verschenen boek Elikem l’Afropéenne, afgelopen zondag tragisch om het leven is gekomen. Bij dit drama kwam ook een andere persoon om het leven. Haar twee jonge kinderen blijven in diepe rouw en ontreddering achter. > Nancy zette zich al vroeg in voor de culturele en liefdadigheidsactiviteiten van Métis du Monde (MdM). Zij moedigde ons er ook toe aan de banden te versterken die zij tot stand bracht tussen de Metissen van België en de verenigingen die de “diversiteit” in ons land vertegenwoordigen. > Wij vergezelden haar eveneens naar het Europees Parlement in het kader van haar activiteiten rond het “eerste Internationale Decennium voor Mensen van Afrikaanse Afkomst”, dat van 2015 tot 2024 werd georganiseerd rond de thema’s erkenning, rechtvaardigheid en ontwikkeling. > Nancy Dzokoto-Pomenya zette zich bovendien met grote overtuiging in voor een ruimere vertegenwoordiging van de “diversiteit” binnen de Europese instellingen, zodat deze de werkelijkheid van de Europese bevolking in de eenentwintigste eeuw beter zouden weerspiegelen. > In overleg met Antoinette-Uwonkunda Kondylis, voorzitster van Métis du Monde, die contact zal opnemen met Nancy’s familie en naasten, zullen wij beslissen om hetzij een delegatie uit België af te vaardigen om haar uitvaartplechtigheid in Frankrijk bij te wonen, hetzij een herdenkingsplechtigheid te organiseren in Anderlecht, de gemeente waar zij woonde toen zij in België verbleef. > Wij zullen u op de hoogte houden van de beslissing die hierover wordt genomen. > Met vriendelijke groeten, > > François d’Adesky > Vicevoorzitter van de Association Résolution Métis (ARM) > 







